In Afgestoft! willen we een bijzonder archiefstuk laten zien, dat invloed heeft gehad op de geschiedenis of op iemands persoonlijke leven in vroegere tijden. In de depots van de gemeenten die zijn aangesloten bij het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe vinden we veel bijzondere documenten. Stuk voor stuk zijn dat kleine parels in onze ‘schatkamer’. Omdat archief van ons én van jou is, willen we deze prachtige stukken graag met je delen! Heb je vragen of verzoekjes voor een artikel? Laat het ons weten via een reactie of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. We zoeken graag het een en ander voor je uit. Uiteraard kun je altijd verder onderzoek doen in onze studiezalen. Wil je langskomen? Maak dan een reservering via www.snwv.nl.

 
Deze keer in Afgestoft!: Muggenplagen!


“Als de wind uit noordwestelijke richting kwam, en het al een paar dagen droog was. Nou, dan kon men zich wel op visite voorbereiden. We zagen ze dan al over het water naderen. Het gaf altijd de indruk alsof er wolken van rook aan kwamen drijven, schuivende over het water en het land. Zich verheffende als spookachtige levende wolken.”

Zo staat het opgetekend in een enquête, ingevuld in het voorjaar van 1937. En enquête was verstuurd door de Commissie inzake de Muggenplaag naar de gemeente Doornspijk en ingevuld door de schoolmeester van Noordeinde. Het noordelijkste puntje van Gelderland. Noordeinde lag vroeger aan de Zuiderzee en bleef aan de ‘kust’ liggen na de afsluiting van de Zuiderzee.
Na het voltooien van de Afsluitdijk in 1932 rukten ze op, de Zuiderzeemuggen. In de enquête was de eerste vraag of men vóór het afsluiten van de Zuiderzee ook last had van muggenplagen. Het antwoord in de enquête geeft aan van niet: “Neen, voor ons zover bekend tenminste. Wel waren er soms wat veel muggen, doch dit trok de aandacht niet.”

De zuiderzeemug
Door het afsluiten van de Zuiderzee veranderde het zoute water naar
brak en later zoet water. Daardoor werd het voor muggen prettig om hun eitjes af te zetten in de bodem van het zoete IJsselmeer. Door de overgang van zout naar zoet water, was er ook sprake van een verstoring in de visstand. Met andere woorden: de larves die uit de afgezette eitjes kwamen, hadden weinig tot geen natuurlijke vijanden. Met warm weer kwam de verpopte larven dan massaal uit tot muggen. Vanaf 1934 begonnen de plagen en duurden nog heel lang voort. Dit kwam door de jarenlange verstoorde visstand op het IJsselmeer.

Een plaag
Toch duurt het nog twee jaar voor er iets van actie wordt ondernomen. In juli 1936 wordt de Commissie inzake de Muggenplaag opgericht. De commissie krijgt als taak de plagen te onderzoeken.
Ondertussen is het in de dorpen en steden aan de oude Zuiderzeekust elk voorjaar en zomer raak. De Harderwijker schrijft op 15 mei 1936 het volgende: “Nauwelijks is de lente weer in het land, of het lééft weer van de muggen aan de oevers van het IJsselmeer. (…) Ze steken niet maar ze zijn door hun ontzaglijk aantal zeer hinderlijk. (…) Vooral wielrijders zitten daar onder de muggen, wanneer zij door zoo’n wolk heen fietsen, de voorruiten van auto’s worden er vrijwel door geblindeerd en op het houtwerk van de huizen hechten zij zich in zulke massa’s dat het verf er onder schuil gaat.”
Ter bestrijding van de muggen werden gifgaskaarsen geplaatst met een mix van titaan-gas en kabli-gas. In de rook daarvan zouden muggen volledig ondergaan, terwijl het voor mensen niet schadelijk was, schrijft de Elburger Courant. Maar de proef mislukte faliekant. De muggen trokken zich er niks van aan. Er werd werk gemaakt van een beter evenwicht in de visstand. Zo werd de grootte voor het vangen van paling 28 centimeter, terwijl voorheen 25 centimeter was.



Gevolgen
De muggenplagen hebben ook grote gevolgen. Zo wordt de verkeersveiligheid behoorlijk aangetast: “Rijdende per fiets over de dijk van Elburg naar Noordeinde, of omgekeerd, kon men uit zijn ogen bijna niet zien”. Ook raak het drinkwater vervuild. Uit de enquête blijkt dat men ook denk dat de bloei van de tuinbonen door de plagen erg is benadeeld. Ook komen er spinnenplagen na de muggen. In de enquête spreekt men van reusachtige aantallen spinnen.
Een werkelijke oplossing is nog altijd niet gevonden. Het beste is een goed evenwicht in de visstand. Tegenwoordig komen er nog steeds af en toe muggenplagen voor op het IJsselmeer.